Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele.

 

 

Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym. Turcja Graniczy z 8 państwami: z Armenią, Azerbejdżanem, Bułgarią, Gruzją, Grecją, Iranem, Irakiem i Syrią.

 

 

Kraj rozwijający się, przemysłowo-rolniczy o sięgającym w latach 90. średnim tempie rozwoju gosp. powyżej 5%; problemami wysoka inflacja (2002 - 35%), znaczne zadłużenie (2002 - 92 mld dol.), wysokie wydatki na zbrojenia. Bogate zasoby surowcowe, wydobycie m.in. rud żelaza, chromu (IV miejsce w świecie), miedzi, manganu, boksytów, cynku i ołowiu, rtęci, węgla kam. i brunatnego, ropy naft., fosforytów, soli kam., boracytu, siarki; od lat 60. rozwinięte hutnictwo żelaza i aluminium, przem. zbrojeniowy, włókienniczy (30% wartości eksportu), maszynowy, środków transportu, stoczniowy, cementowy, rafineryjny, chem. (nawozy sztuczne), sprzętu gosp. domowego, papierniczy, spoż. (cukrowniczy, mleczarski), słynne w świecie tytonie; rozwinięte rzemiosło (dywany, biżuteria, wyroby z miedzi i innych metali, ceramika, wyroby ze skóry). Rolnictwo rozdrobnione, zatrudnia ok. 40% ludności zawodowo czynnej; użytki rolne zajmują 47% pow. kraju (ich powierzchnia stale przyrasta w rezultacie intensywnego nawadniania ziem i nawożenia); uprawa pszenicy, jęczmienia, kukurydzy, owsa, żyta, buraków cukrowych, ziemniaków, słonecznika, sezamu, bawełny, tytoniu (V miejsce w świecie), herbaty, leszczyny (2/3 świat. zbiorów orzechów laskowych), winorośli, owoców cytrusowych, fig, brzoskwiń, oliwek, pomidorów, papryki, cebuli; ekstensywna hodowla bydła, owiec, kóz (w tym angorskich), koni, osłów, mułów; pszczelarstwo; rybołówstwo przybrzeżne (mięczaki, skorupiaki); rosnące znaczenie turystyki, stanowiącej przedmiot ataków fundamentalistów islamskich i ekstremistów kurdyjskich ze względu na dochody budżetu państwa przeciwnego ich żądaniom; 25 uniw., najstarszy w Stambule (zał. w XV w., wznowiony 1900) oraz Marmara Üniversitesi (zał. 1883); 4 politechniki (najstarsza w Stambule, zał. 1773), 12 inst. nauk.-badawczych, najważniejsze Centrum Badawcze Marmary w Kocaeli; mimo dużych nakładów na oświatę (17% budżetu) wysoki wskaźnik analfabetyzmu wśród dorosłych (19%). Sieć komunikacji kolejowej rzadka (8,4 tys. km linii, przeważnie jednotorowych), w części eur. słynny Orient-Express (Paryż - Stambuł), w części azj. połączenia z Irakiem, Iranem i Syrią; sieć drogowa gęsta w zach. części kraju, rzadsza na wsch., ob. w trakcie intensywnej rozbudowy (m.in. 1250 km autostrady od granicy bułg. przez Stambuł, do Ankary); 2 mosty na Bosforze łączą część azjat. i eur.; spora flota handlowa (7,1 mln DWT), rozwinięta żegluga kabotażowa, połączenia promowe z Cyprem i wyspami gr. Rodos, Samos, Chios; gł. porty morskie: Stambuł, Bosfor, Izmit, Zonguldak, Samsun, Trapezunt, Izmir, Mersin, Iskenderun; międzynar. porty lotnicze w Stambule, Ankarze, Izmirze oraz 20 lotnisk krajowych; dwa rurociągi naft., jeden nieczynny (z Iraku do portu Dörtyol nad M. Śródziemnym) ze względu na sytuację w Iraku.